2 - بر اثر مزاج 3 - مجاورت با علت ديگرى . مثلا در بيماران فالج و سكته‌اى كه در آنها معابر دارو تنگ مىشود اسهال به زحمت انجام مىگيرد . استعمال دو نوع مسهل در يك روز كارى است خطرناك و ناپسنديده . هر داروئى ويژهء دفع خلطى است كه اگر آن را نيافت ايجاد ناراحتى مىكند به همين روال است اگر دارو ، خلط مربوط به خود را بيابد ولى ماده در ضد آن قرار گرفته باشد . هر داروى مسهلى نخست خلط ويژهء خود را دفع مىكند و بعد بتدريج به خلطهاى كم‌وبيش رقيق مىرسد ، ليكن تا آخر كار تاثيرى بر خون ندارد و مزاج در بيرون راندن آن امساك مىكند و بيرون آمدن آن بتاخير مىافتد . كشانيدن خلط دور دست دشوار است . كسى كه بيم دارد بعد از خوردن مسهل منقلب شود و دلش به هم بخورد ، بهتر است خود را دو يا سه روز قبل از تناول مسهل بوسيله برگ‌هاى ترب يا خود ترب قى دهد . كسى كه درصدد اسهال شدن است نبايد خوراك خيلى شور تناول كند . اگر دارو اسهال ندهد يا اسهال بتاخير افتد و دل بهم‌خوردگى ، منقلب شدن ، غش كردن ، تپش قلب و درد شكم در پى داشته باشد اين عوارض را مىتوان با خوردن بندآورنده‌ها از بين برد و گرنه بايد قى كرد . خوردن عصارهء جو بعد از اسهال خوب است ، زيرا آسيب مسهل را دفع مىكند و بر اثر آميزش با آب ، نزف آن را مىشويد « 243 » . در اشخاص سردمزاج غالبا بلغم بر ساير خلطها چيرگى دارد . چنين كسانى بايد بعد از خوردن و عمل كردن دارو ، مواد تندمزه را با آب همراه روغن زيتون بشويند و بخورند « 244 » . گرم‌مزاجان بايد بعد از تاثير مسهل ، اسفرزه را با آب سرد و روغن بنفشه و شكر تبرزد و گلاب تناول نمايند « 245 » . براى معتدل‌مزاجان تخم كتان مناسب است . كسى كه از سحج بيم دارد بايد گل ارمنى را با آب انار بخورد « 246 » . همهء داروهاى ياد شده بايد بعد از پايان اثر داروى مسهل استعمال شوند و گرنه اسهال را در ميانهء راه متوقف مىكنند .

--> ( 243 ) - نسخه انگليسى : « آب جو در از بين بردن عواض جنبى مسهل‌ها كمك مىكند مواد مرضى و همچنين مواد دفعى چسبيده به ديوار روده بوسيله آب جو دفع مىشود » . ( 244 ) - نسخه انگليسى : « افراد سردمزاج كه خلط بلغم در بدن آنها چيرگى دارد بايد بعد از اسهال تر تيزك آبى شسته شده در آب داغ را كه با روغن زيتون آغشته شده است بخورند » . ( 245 ) - نسخه انگليسى : « شكر سفيد يا شربت عسل تناول نمايد » . ( 246 ) - نسخه انگليسى : « كسى كه از كنده شدن مخاط روده بيم دارد بايد گل ارمنى را با آب انار بخورد » .